Berichten

De circulaire economie zorgt voor heel wat werkgelegenheid in ons land. In Vlaanderen wordt tegen 2030 zelfs op 30.000 bijkomende arbeidsplaatsen gerekend, maar ook Wallonië ziet veel heil in circulaire tewerkstelling.

In Vlaanderen groeit de werkgelegenheid in de circulaire economie sneller dan de algemene tewerkstelling. Tussen 2010 en 2016 kwamen er 6,4% jobs bij in de circulaire economie. In de algemene economie bleef de aangroei beperkt tot 2,7%, berekende het Steunpunt Circulaire Economie. En dat verschil is wellicht nog een onderschatting, opperde onderzoeker Kris Bachus (KU Leuven). In de studie werden enkel de zuivere circulaire activiteiten meegeteld.

Tegen 2030 verwacht het Steunpunt een verdere aangroei van de tewerkstelling in de circulaire economie met zowat 30.000 banen. Het grootste potentieel voor jobcreatie blijkt te zitten in de circulaire sectoren van reparatie van machines.

Opvallend is dat 85% van de huidige jobs in de circulaire sector in Vlaanderen worden uitgeoefend door mannen. Een groot deel daarvan door mensen met en diploma van hoogstens secundair onderwijs. Volgens de onderzoekers is dat het gevolg van het manuele karakter van de afvalverwerking.

Volgens de Koning Boudewijnstichting telt Vlaanderen – direct en indirect – zowat 148.000 jobs in de circulaire economie. Dat is 7,5% van de totale werkgelegenheid. In Brussel zijn het er zowat 58.000, in Wallonië circa 56.000.

Wallonië loopt daarmee wat achter op de andere regio’s, maar het Gewest wil die achterstand inlopen. Jobs in de circulaire economie zijn voor een groot deel immers minder goed te delokaliseren. Ze zijn dan ook veel stabieler en bieden mogelijkheden voor werknemers uit sectoren die over hun hoogtepunt heen zijn.

Alle overheden in ons land worden zich steeds meer bewust van het belang van de circulaire economie. Zowel de Vlaamse als de Waalse en de Brusselse regering besteden er in hun regeerakkoord aandacht aan. De Vlaamse overheid zegt zelf het goede voorbeeld te willen geven door bij openbare aanbestedingen circulaire voorrangsregels in te stellen. Ook stelt ze in haar regeerakkoord dat producten slimmer ontworpen moeten worden, zodat ze langer meegaan en makkelijker herstelbaar, herbruikbaar en recycleerbaar zijn. “We bevorderen herstelling van producten en hergebruik van onderdelen. Recyclage vormt de sluitsteen om alle grondstoffen maximaal te herwinnen”, heet het. Het Waalse regeerakkoord vermeldt dat de ontwikkeling van de circulaire economie een belangrijke as van de economische en industriële politiek moet zijn zodat ze een opportuniteit wordt voor het Waalse bedrijfsleven. Ook moet ze de overheid helpen om haar internationale engagementen op milieuvlak met een bijzondere aandacht voor het optimaal gebruik van grondstoffen na te komen. Het Brusselse regeerakkoord vindt het noodzakelijk om over te stappen van een lineair economisch model naar een circulair model. Daarom zegt de regering dat ze op basis van haar Strategie 2025 zal instaan voor de gecoördineerde sturing van het Gewestelijk Programma voor de Circulaire Economie (GPCE), het Hulpbronnen- en Afvalbeheerplan (HABP) en het industrieplan. Zij wil deze plannen ook verder versterken om onder meer de opkomst van nieuwe bedrijfstakken die grond- en afvalstoffen hergebruiken voor nuttige doeleinden te stimuleren.

Van 18 tot 20 november 2019 was België gastland voor de Hotspot van de circulaire economie. Gedurende die drie dagen liet ons land zien dat het een aantal bedrijven telt die leider zijn in dit domein. Tijdens een conferentie voor bedrijfsleiders stelde directeur Hans Bruyninckx van het Europees Milieuagentschap het rapport van zijn instelling over de circulaire economie voor. Hij had ook een boodschap: “De ambities en initiatieven van Europa’s circulaire economie zijn veelbelovend, maar ze staan nog in de kinderschoenen. Het is tijd om het tempo op te voeren van eerste stappen naar grote sprongen die onze niet-duurzame productie- en consumptiesystemen ingrijpend omvormen.”

Het streven naar een afvalloze maatschappij wint aan kracht. Ook het Brussels Hoofdstedelijk Gewest kiest in zijn nieuwste afvalplan nu resoluut voor de circulaire economie. Daarmee dient het twee doelstellingen: het verminderen van de afvalberg en het vermijden dat bodemreserves aan grondstoffen worden uitgeput.

Het Hulpbronnen- en Afvalplan, dat het Brusselse parlement in november 2018 goedkeurde, is al het vijfde in een reeks.

– Het eerste voerde in de periode 1992-1997 de selectieve afvalophalingen in.
– Het tweede maakte van 1998 tot 2002 een prioriteit van afvalpreventie.
– Het derde plaatste van 2003 tot 2009 het hergebruik op de voorgrond.
– Het vierde voerde van 2010 tot 2017 strijd tegen afval op vijf niveaus: preventie, voorbereiding voor hergebruik, recyclage, nuttige toepassing en in laatste instantie eliminatie.

In het nieuwe plan, dat zestig actiepunten telt, ligt de klemtoon op de kringloopeconomie of de circulaire economie. Daarbij worden voor reststoffen nieuwe bestemmingen gezorgd. In de mate van het mogelijke wordt zelfs al van bij de conceptie van producten rekening gehouden met een later hergebruik. En ook de circulaire economie lokaal inzetten is een speerpunt van dit plan.

Het begeleiden van ondernemingen naar ‘zero waste’ en hergebruik van grondstoffen gebeurt onder meer door afvalinzamelingssystemen te diversifiëren en te vermenigvuldigen. Daarbij wordt speciale aandacht besteed aan de bouwsector, waar nog heel wat winsten te behalen zijn.

Volgens Ressources, de federatie van bedrijven uit de sociale economie in Brussel en Wallonië, kunnen bij een betere organisatie 6.000 tot 13.000 ton aan afvalstromen meer herbenut worden dan vandaag het geval is.

De wereld is nog niet om zeep. Integendeel. We stelden in 2018 enkele hoopvolle trends, vast schrijft analiste circulaire economie Lauren Phipps van GreenBiz Group in een bijdrage op de website van de organisatie.

Phipps merkt drie belangrijke grondstromen. De eerste slaat op de mondiale plasticvervuiling. Die is in 2018 niet alleen op de agenda gezet, grote bedrijven hebben zich geëngageerd om er iets aan te doen. Het begon met de wereldwijde bewustwording dat er een probleem was met plastics voor eenmalig gebruik en mondde in november uit in een gemeenschappelijke visie van meer dan 275 producenten, retailers, recyclagebedrijven, overheden en ngo’s om de plasticvervuiling aan te pakken.

Een tweede trend die Phipps toejuicht, is die van het hergebruik van kleding. Die is in een heuse stroomversnelling gekomen. Kledingmerken laten zich nu al opmerken door hun gebruikte kleding een tweede leven te geven, onder meer door ze te verkopen op bepaalde online platformen. Wereldwijd wordt de markt van tweedehands kledij op 20 miljard dollar geraamd, een bedrag dat de komende vijf jaar met 15 procent per jaar kan toenemen.

Een derde hoopvolle evolutie ziet Phipps in acties om het leven van producten te verlengen niettegenstaande bedrijven voordeel hebben om zoveel mogelijk nieuwe zaken te kunnen verkopen. Een voorbeeld daarvan is Motorola, dat gestart is met de verkoop van onderdelen, wat toelaat zijn elektronische spullen te kunnen herstellen.

De volledige analyse van Lauren Phipps kunt u hier lezen.

Bemoedigende cijfers voor de werkgelegenheid in de Belgische bedrijven die goederen recupereren en hergebruiken: er werken nu al 2.700 mensen voltijds!

Ressources, de federatie van bedrijven uit de sociale economie in Brussel en Wallonië, publiceerde onlangs een stand van zaken in de hergebruiksector in 2017. Meer dan 2.700 mensen vonden al een baan in bedrijven die recycling als missie hebben: 45% in loondienst, 30% in een re-integratieprogramma en 25% als vrijwilliger. Bemoedigende cijfers, aangezien dergelijke activiteiten een goede graadmeter zijn voor de groei van de circulaire economie. Gebruikte producten inzamelen, sorteren en hergebruiken verlengt niet alleen de levensduur van producten en vermindert het afval, maar creëert lokaal ook werkgelegenheid.

In 2016 werd 140.000 ton aan goederen ingezameld, een groei met 74% op 11 jaar. 30% ervan werd hergebruikt en bijna 23.000 ton herverkocht, hetzij in tweedehandswinkels, hetzij in het buitenland (meestal textiel). Ook het zogeheten “grof afval” levert veel herbruikbare goederen op, zoals fietsen en elektrische en elektronische toestellen. Het ziet er dus goed uit voor het “Fête de la Récup‘” in Brussel en Wallonië, van 28 april tot 6 mei!

Nieuw boek over de circulaire economie en waarom ze zo heilzaam is. Misschien overtuigt het de laatste sceptici?

Didier Pierre, de voorzitter van de Directieraad van PMC, is al lang overtuigd van de voordelen van de circulaire economie voor de ondernemingswereld en in ruimere zin voor de samenleving. Hij is aan zijn schrijftafel gaan zitten voor een boeiend en praktisch pleidooi voor deze kijk op de economie, die prioritair is geworden voor een gezondere planeet.

Eeuwige winst: Hoe circulaire economie werkt voor ondernemers schreef Didier Pierre samen met Geerdt Magiels. Het boek wordt uitgegeven bij Lannoo Campus en het probeert ondernemers opnieuw bij de les te krijgen: het is hoog tijd dat zij voldoende aandacht geven aan duurzaamheid en aan de circulaire economie, voor een toekomst waarin iedereen zijn verantwoordelijkheid neemt en milieu en mens worden ontzien. Het boek is opgevat als een praktische gids, met verscheidene hoofdstukken: de principes, de stappen om ze toe te passen, de dagelijkse realiteit voor bedrijven, de economische uitdagingen, … Didier Pierre beantwoordt logische en begrijpelijke vragen, put uit zijn ervaring, geeft analyses en komt uit bij een boodschap van hoop en optimisme.

Bemoedigende cijfers voor de werkgelegenheid in de Belgische bedrijven die goederen recupereren en hergebruiken: er werken nu al 2.700 mensen voltijds!

Ressources, de federatie van bedrijven uit de sociale economie in Brussel en Wallonië, publiceerde onlangs een stand van zaken in de hergebruiksector in 2017. Meer dan 2.700 mensen vonden al een baan in bedrijven die recycling als missie hebben: 45% in loondienst, 30% in een re-integratieprogramma en 25% als vrijwilliger. Bemoedigende cijfers, aangezien dergelijke activiteiten een goede graadmeter zijn voor de groei van de circulaire economie. Gebruikte producten inzamelen, sorteren en hergebruiken verlengt niet alleen de levensduur van producten en vermindert het afval, maar creëert lokaal ook werkgelegenheid.

In 2016 werd 140.000 ton aan goederen ingezameld, een groei met 74% op 11 jaar. 30% ervan werd hergebruikt en bijna 23.000 ton herverkocht, hetzij in tweedehandswinkels, hetzij in het buitenland (meestal textiel). Ook het zogeheten “grof afval” levert veel herbruikbare goederen op, zoals fietsen en elektrische en elektronische toestellen. Het ziet er dus goed uit voor het “Fête de la Récup‘” in Brussel en Wallonië, van 28 april tot 6 mei!

Een Nederlandse studente ontwikkelde In the Loop, een spel dat mensen in bedrijven vertrouwd maakt met de circulaire economie.

Het afstudeerproject van Katie Whalen aan de universiteit van Delft (Nederland) is een origineel bordspel. De spelers van In the Loop krijgen op 90 minuten de werking en voordelen van de circulaire economie onder de knie en denken na hoe ze grondstoffen en materialen optimaal inzetten. Ze leren hoe ze een bedrijf kunnen leiden met meer aandacht voor middelen en grondstoffen, dus hoe ze een circulair bedrijf kunnen creëren.

Eurostat, het statistiekbureau van de Europese Unie, meldt voortaan op zijn website ook hoeveel vooruitgang de circulaire economie boekt…

Europa ziet steeds beter in hoe waardevol de circulaire economie is. Het introduceerde daarom een reeks meetinstrumenten om de evolutie ervan op de voet te volgen. Het nieuwste initiatief is een specifieke pagina over de circulaire economie op de website van Eurostat. Ze belicht de vooruitgang die wordt geboekt en heeft aandacht voor vier grote thema’s:

> productie en consumptie (grondstoffen, afvalproductie, …);
> afvalbeheer (recyclage en valorisatie);
> secundaire grondstoffen (de bijdrage van gerecycleerde materialen aan de vraag naar grondstoffen);
> concurrentievermogen en innovatie (privé-investeringen, werkgelegenheid en bruto toegevoegde waarde in verband met recyclage).

Wie de evolutie en de trends op elk domein wil opvolgen, beschikt over verscheidene indicatoren. Het volstaat om te klikken op een land naar keuze. Voor België valt het bijvoorbeeld op hoe sterk de afvalrecyclage is gestegen in 2015, dat het gebruik van gerecyleerd materiaal in 2014 is toegenomen en hoe de markten voor recycleerbare materialen en het aantal banen in de circulaire economie evolueren. Maar uit deze gegevens blijkt ook dat er nog veel inspanningen moeten geleverd worden …